Xét nghiệm Folate là gì?
Folate (vitamin B9) thiết yếu cho tổng hợp DNA và tạo tế bào máu. Thiếu folate gây thiếu máu hồng cầu to (megaloblastic anemia). Đặc biệt nghiêm trọng trong thai kỳ: thiếu folate giai đoạn 4 tuần đầu có thể gây dị tật ống thần kinh (nứt đốt sống, vô sọ) ở thai nhi — dị tật bẩm sinh có thể phòng ngừa được.
Khi nào nên xét nghiệm Folate?
- Mang thai hoặc đang chuẩn bị mang thai
- Thiếu máu hồng cầu to không rõ nguyên nhân
- Chế độ ăn thiếu rau xanh, ít trái cây kéo dài
- Uống nhiều rượu — rượu cản trở hấp thu folate
- Theo dõi điều trị thiếu máu dinh dưỡng
Mẫu lấy là gì?
Xét nghiệm sử dụng mẫu máu tĩnh mạch. Có thể đo folate huyết thanh (dao động theo bữa ăn gần nhất) hoặc folate hồng cầu (phản ánh dự trữ 2–3 tháng, ổn định hơn). Cả hai thường được đo cùng vitamin B12.
Cần chuẩn bị gì trước khi xét nghiệm?
- Nhịn đói 8–12 tiếng trước khi lấy mẫu (đặc biệt quan trọng cho folate huyết thanh)
- Không uống bổ sung acid folic ít nhất 24 giờ trước xét nghiệm
- Thông báo thuốc đang dùng: methotrexate, sulfasalazine, phenytoin làm giảm folate
Chỉ số bình thường
| Loại | Khoảng bình thường |
|---|---|
| Folate huyết thanh | 7–45 nmol/L (3,1–20 ng/mL) |
| Folate hồng cầu | 305–1520 nmol/L (>140 ng/mL) |
Giá trị tham chiếu có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo.
Kết quả bất thường có nghĩa gì?
Folate giảm thấp: nguyên nhân phổ biến gồm ăn ít rau xanh và đậu đỗ, nghiện rượu (rượu ức chế hấp thu folate), hội chứng kém hấp thu, và tác dụng phụ một số thuốc. Hậu quả: thiếu máu nguyên hồng cầu to (megaloblastic anemia), và trong thai kỳ — tăng nguy cơ dị tật ống thần kinh ở thai nhi.
Tầm quan trọng trong thai kỳ: Khuyến cáo bổ sung acid folic 400–800 µg/ngày ít nhất 1 tháng trước và 3 tháng đầu mang thai giúp giảm 50–70% nguy cơ dị tật ống thần kinh. Phụ nữ có tiền sử thai dị tật ống thần kinh cần liều cao hơn (4mg/ngày) theo chỉ định bác sĩ.
⚠️ Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Vui lòng liên hệ để được tư vấn.