PSA

Xét nghiệm PSA là gì?

PSA (Prostate-Specific Antigen) là protein chỉ do tế bào tuyến tiền liệt sản xuất. PSA tăng cao trong ung thư tuyến tiền liệt, phì đại lành tính và viêm tuyến tiền liệt. PSA toàn phần kết hợp với tỷ lệ PSA tự do/toàn phần giúp phân biệt ung thư và phì đại lành tính — hỗ trợ quyết định có cần sinh thiết hay không.

Khi nào nên xét nghiệm PSA?

• Nam giới từ 50 tuổi — tầm soát ung thư tiền liệt tuyến hàng năm
• Nam giới từ 40 tuổi nếu có cha hoặc anh em mắc ung thư tiền liệt tuyến
• Tiểu khó, tiểu đêm nhiều lần, tiểu ngập ngừng
• Đau vùng xương chậu, lưng dưới hoặc xương đùi không rõ nguyên nhân
• Theo dõi sau điều trị ung thư tiền liệt tuyến

Mẫu lấy là gì?

Xét nghiệm sử dụng mẫu máu tĩnh mạch. Bộ xét nghiệm PSA thường bao gồm PSA toàn phần và PSA tự do — tỷ lệ PSA tự do/toàn phần giúp phân biệt ung thư với phì đại tuyến tiền liệt lành tính.

Cần chuẩn bị gì trước khi xét nghiệm?

• Nhịn ăn 8 tiếng; lấy mẫu buổi sáng
• Không quan hệ tình dục hoặc xuất tinh 48 giờ trước xét nghiệm
• Không làm sau thăm khám trực tràng (DRE), nội soi bang quang, hoặc sinh thiết tuyến tiền liệt gần đây
• Thông báo các thuốc đang dùng: finasteride, dutasteride làm giảm PSA đến 50%

Chỉ số bình thường

Giá trị tham chiếu có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo.

Kết quả bất thường có nghĩa gì?

PSA tăng cao: không đồng nghĩa với ung thư — phì đại tuyến tiền liệt lành tính (BPH), viêm tuyến tiền liệt, và thậm chí vận động mạnh cũng làm tăng PSA. Tỷ lệ PSA tự do/toàn phần thấp (<15%) gợi ý nguy cơ ung thư cao hơn.

PSA >10 ng/mL: nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt tăng đáng kể — thường cần sinh thiết để xác nhận. Tuy nhiên, khoảng 25–30% ung thư tuyến tiền liệt có PSA trong giới hạn bình thường. Bác sĩ sẽ kết hợp PSA với khám lâm sàng và MRI tuyến tiền liệt để ra quyết định.

⚠️ Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Vui lòng liên hệ để được tư vấn.