Prolactin là gì?
Prolactin (PRL) là hormone do tuyến yên trước tiết ra, chủ yếu điều hòa sản xuất sữa sau sinh. Ở người không mang thai, prolactin duy trì ở mức thấp — khi tăng cao bất thường (hyperprolactinemia), nó ức chế trục sinh dục gây vô kinh, vô sinh và giảm ham muốn ở cả hai giới.
Khi nào nên xét nghiệm Prolactin?
- Rối loạn kinh nguyệt, vô kinh không rõ nguyên nhân ở phụ nữ không mang thai
- Tiết sữa tự phát ngoài thời kỳ cho con bú (galactorrhea)
- Vô sinh: prolactin cao ức chế phóng noãn và gây thiếu pha hoàng thể
- Nam giới: giảm libido, rối loạn cương dương, vú to (gynecomastia), vô sinh
- Nhức đầu + rối loạn thị giác + kèm rối loạn nội tiết → nghi ngờ u tuyến yên (prolactinoma)
Mẫu lấy là gì?
Xét nghiệm sử dụng mẫu máu tĩnh mạch. Prolactin tăng thoáng qua sau ăn, căng thẳng, vận động, kích thích núm vú và quan hệ tình dục. Nên lấy mẫu vào buổi sáng, sau nghỉ ngơi 30–60 phút, không ăn sáng và không kích thích vùng ngực trước khi lấy máu.
Cần chuẩn bị gì trước khi xét nghiệm?
- Nhịn ăn sáng hoặc chỉ uống nước lọc trước khi lấy máu
- Nghỉ ngơi yên tĩnh ít nhất 30 phút trước khi lấy mẫu — tránh đi bộ nhanh, leo cầu thang
- Thông báo thuốc đang dùng: metoclopramide, domperidone, risperidone, haloperidol, metformin — nhiều thuốc làm tăng prolactin giả
Chỉ số bình thường
| Đối tượng | Prolactin bình thường |
|---|---|
| Phụ nữ (không mang thai) | <25 ng/mL (<500 mIU/L) |
| Nam giới | <17 ng/mL (<340 mIU/L) |
| Thai kỳ và cho con bú | Tăng sinh lý 10–100 lần — bình thường |
Giá trị tham chiếu có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo.
Kết quả bất thường có nghĩa gì?
Prolactin tăng nhẹ (25–100 ng/mL): thường do thuốc, stress lúc lấy mẫu, hoặc hypothyroidism (tuyến giáp kém hoạt động kích thích tuyến yên tiết TRH → TRH kích thích tiết PRL). Kiểm tra lại mẫu thứ hai sau 1–2 tuần và đo TSH/FT4 đồng thời.
Prolactin >100 ng/mL: rất gợi ý u tuyến yên tiết prolactin (prolactinoma). Cần chụp MRI tuyến yên để xác nhận. Prolactinoma là u tuyến yên lành tính phổ biến nhất — điều trị bằng dopamine agonist (cabergoline, bromocriptine) rất hiệu quả, thường không cần phẫu thuật. Sau điều trị, kinh nguyệt và khả năng sinh sản thường phục hồi hoàn toàn.
⚠️ Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Vui lòng liên hệ để được tư vấn.