Chuỗi nhẹ Kappa và Lambda là gì?
Mỗi phân tử kháng thể (immunoglobulin) gồm hai chuỗi nặng và hai chuỗi nhẹ. Có hai loại chuỗi nhẹ: Kappa (κ) và Lambda (λ). Các tương bào sản xuất dư thừa một loại chuỗi nhẹ so với chuỗi nặng — phần dư thừa đi vào máu dưới dạng chuỗi nhẹ tự do (Free Light Chains — FLC).
Ở người khỏe mạnh, tỷ lệ Kappa/Lambda tự do duy trì trong khoảng bình thường (0,26–1,65). Khi có bệnh lý dòng tương bào (đa u tủy xương, amyloidosis AL, MGUS), một dòng tế bào ác tính tiết quá nhiều một loại chuỗi nhẹ → tỷ lệ Kappa/Lambda lệch rõ rệt.
Khi nào nên xét nghiệm Kappa và Lambda?
- Sàng lọc đa u tủy xương (Multiple Myeloma): đau xương, thiếu máu, suy thận, tăng canxi không rõ nguyên nhân ở người >50 tuổi
- Theo dõi MGUS (Monoclonal Gammopathy of Undetermined Significance) — nguy cơ tiến triển thành myeloma ~1%/năm
- Nghi ngờ AL Amyloidosis: suy tim, hội chứng thận hư, bệnh thần kinh ngoại biên ở người không có nguyên nhân rõ ràng
- Theo dõi đáp ứng điều trị và tái phát trong đa u tủy xương
- Sàng lọc trước ghép tủy xương
Mẫu lấy là gì?
Xét nghiệm sử dụng mẫu máu tĩnh mạch. Chuỗi nhẹ tự do huyết thanh (serum FLC) nhạy hơn điện di protein và đặc biệt hữu ích trong bệnh lý chuỗi nhẹ đơn thuần (light chain myeloma) không tiết Ig hoàn chỉnh. Sàng lọc myeloma đầy đủ: điện di protein huyết thanh + FLC Kappa/Lambda + điện di protein nước tiểu 24 giờ.
Cần chuẩn bị gì trước khi xét nghiệm?
- Không cần nhịn đói
- Thông báo suy thận: thận bài tiết chuỗi nhẹ — suy thận làm tăng cả Kappa và Lambda, nhưng Kappa tăng nhiều hơn (tỷ lệ Kappa/Lambda tăng nhẹ sinh lý trong suy thận)
- Thông báo thuốc đang dùng trong điều trị myeloma (bortezomib, lenalidomide, daratumumab) để giải thích xu hướng
Chỉ số bình thường
| Chỉ số | Bình thường |
|---|---|
| FLC Kappa | 3,3–19,4 mg/L |
| FLC Lambda | 5,7–26,3 mg/L |
| Tỷ lệ Kappa/Lambda | 0,26–1,65 |
| Tỷ lệ (trong suy thận) | 0,37–3,1 — điều chỉnh theo GFR |
Giá trị tham chiếu có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo.
Kết quả bất thường có nghĩa gì?
Tỷ lệ Kappa/Lambda <0,26 (Lambda dư thừa) hoặc >1,65 (Kappa dư thừa): gợi ý mạnh bệnh lý dòng tương bào clonal. Cần tủy đồ (bone marrow biopsy) để xác định tỷ lệ tương bào và chẩn đoán chính xác: MGUS (<10% tương bào), Smoldering Myeloma, hay Active Myeloma (>10% tương bào + triệu chứng CRAB: Calcium ↑, Renal failure, Anemia, Bone lesions).
FLC Kappa/Lambda bất thường + amyloid deposits: AL Amyloidosis — protein chuỗi nhẹ lắng đọng trong tim, thận, thần kinh. Tiên lượng phụ thuộc vào mức độ tổn thương tim. Điều trị: hóa trị giảm tương bào + ghép tủy tự thân ở bệnh nhân đủ điều kiện.
⚠️ Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Vui lòng liên hệ để được tư vấn.