Kháng sinh đồ tự động và Cấy phân là gì?
Kháng sinh đồ tự động (MIC tự động): sử dụng hệ thống Vitek2 hoặc Phoenix xác định MIC (Minimum Inhibitory Concentration — nồng độ ức chế tối thiểu) của từng kháng sinh với vi khuẩn phân lập. Kết quả chuẩn hóa theo EUCAST/CLSI giúp bác sĩ lựa chọn kháng sinh và liều tối ưu.
Cấy phân: phân lập vi khuẩn gây tiêu chảy cấp: Salmonella, Shigella, Campylobacter, E. coli O157:H7, Vibrio cholerae, Yersinia… Kèm kháng sinh đồ để hướng dẫn điều trị khi cần.
Khi nào nên xét nghiệm?
- Tiêu chảy cấp có máu hoặc nhày, sốt cao, kéo dài >3 ngày không tự khỏi
- Tiêu chảy du lịch (Traveler’s diarrhea) nặng hoặc kéo dài
- Trẻ <5 tuổi hoặc người cao tuổi tiêu chảy cấp có máu
- Nghi ngờ ngộ độc thực phẩm tập thể — cần xác định tác nhân
- Bệnh nhân suy giảm miễn dịch: HIV, hóa trị, ghép tạng — tiêu chảy cần loại trừ Salmonella, Campylobacter, Cryptosporidium
Mẫu lấy là gì?
Mẫu phân tươi (1–2 g, không lẫn nước tiểu) trong hũ vô khuẩn có nắp, lấy trong giai đoạn đang tiêu chảy (không phải phân bình thường). Gửi mẫu đến phòng xét nghiệm trong vòng 2 giờ hoặc bảo quản lạnh (4°C) không quá 24 giờ. Mẫu lấy trước kháng sinh cho kết quả tin cậy nhất.
Cần chuẩn bị gì?
- Không cần nhịn đói
- Không dùng thuốc cầm tiêu chảy (loperamide) trước khi lấy mẫu — làm giảm lượng vi khuẩn trong phân
- Thông báo đã dùng kháng sinh gần đây và tiền sử tiếp xúc dịch tễ (ăn đồ ăn nào, đi đâu)
Kết quả bình thường
Không phân lập được vi khuẩn gây bệnh đường ruột (các vi khuẩn cộng sinh bình thường như E. coli không gây bệnh, Bacteroides… không được báo cáo).
Giá trị tham chiếu có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo.
Kết quả bất thường có nghĩa gì?
Salmonella typhi (thương hàn): sốt kéo dài + đau bụng + tiêu chảy hoặc táo bón. Điều trị: ciprofloxacin hoặc azithromycin (tùy kháng sinh đồ). Kháng fluoroquinolone và cephalosporin thế hệ 3 ngày càng tăng ở Việt Nam.
Shigella (lỵ trực khuẩn): tiêu chảy máu + đau quặn bụng + sốt. Quan trọng phải dùng kháng sinh (khác với Salmonella không thương hàn thường tự khỏi). Campylobacter: tiêu chảy máu ở trẻ em, thường tự khỏi; azithromycin nếu cần. Biến chứng: hội chứng Guillain-Barré (liệt hướng tâm sau Campylobacter).
⚠️ Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Vui lòng liên hệ để được tư vấn.