ALP — Alkaline Phosphatase

ALP là gì?

ALP (Alkaline Phosphatase) là enzyme phân bố rộng trong nhiều mô: gan (đường mật), xương (tế bào tạo xương), ruột và nhau thai. Tăng ALP thường phản ánh tổn thương đường mật (ứ mật) hoặc tăng hoạt động xương — cần đọc kèm các men gan khác (GGT, ALT, AST) và phosphatase kiềm đặc hiệu xương (bone-specific ALP) để xác định nguồn gốc.

Khi nào nên xét nghiệm ALP?

• Khám sức khỏe định kỳ (đánh giá chức năng gan) — thường trong bộ LFT (Liver Function Tests)
• Vàng da, ngứa toàn thân, phân nhạt màu, nước tiểu sẫm — gợi ý ứ mật
• Theo dõi bệnh gan mật: xơ gan mật nguyên phát (PBC), viêm đường mật xơ hóa (PSC), sỏi mật
• Đau xương, loãng xương, bệnh Paget xương — ALP xương tăng cao
• Sàng lọc di căn xương trong ung thư vú, tuyến tiền liệt, phổi

Mẫu lấy là gì?

Mẫu máu tĩnh mạch. ALP sinh lý tăng trong: thai kỳ (nhau thai), tuổi thiếu niên đang tăng trưởng, sau ăn (đặc biệt ở nhóm máu O/B). Nên lấy mẫu lúc đói để tránh tăng sinh lý sau ăn.

Cần chuẩn bị gì?

• Nhịn đói 8–10 giờ cho kết quả chuẩn nhất
• Thông báo đang dùng thuốc ảnh hưởng ALP: phenytoin, carbamazepine, allopurinol, erythromycin

Chỉ số bình thường

Giá trị tham chiếu có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo.

Kết quả bất thường có nghĩa gì?

ALP cao + GGT cao (ALT/AST bình thường hoặc tăng nhẹ): ứ mật (cholestasis) — sỏi mật, u tụy chèn ép, PSC, PBC. Siêu âm bụng là bước tiếp theo. ALP cao + ALT/AST cao: viêm gan, xơ gan, di căn gan. ALP cao + men gan bình thường + GGT bình thường: nguồn gốc từ xương — Paget, di căn xương, gãy xương đang lành. Electrophoresis ALP hoặc bone-specific ALP phân biệt gan/xương.

⚠️ Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Vui lòng liên hệ để được tư vấn.