Điện di Protein là gì?
Điện di protein huyết thanh (SPEP — Serum Protein Electrophoresis) phân tách các protein huyết thanh theo điện tích và kích thước thành các vùng: Albumin, α1-globulin, α2-globulin, β-globulin và γ-globulin. Mẫu điện di bất thường phổ biến và quan trọng nhất là M-protein (Monoclonal protein) — dải hẹp đơn độc trong vùng β hoặc γ, đặc trưng của bệnh lý dòng plasma cell.
Khi nào nên xét nghiệm?
- Nghi ngờ đa u tủy xương: đau xương + thiếu máu + suy thận + tăng canxi ở người >50 tuổi
- Phát hiện M-protein: sàng lọc MGUS (paraprotein tình cờ, lành tính nhưng cần theo dõi)
- Tăng protein máu toàn phần không rõ nguyên nhân — xác định phần nào tăng
- Gamma-globulin tăng đa clonal (polyclonal): xơ gan, bệnh tự miễn, nhiễm HIV, nhiễm trùng mạn — điện di cho hình ảnh đặc trưng rộng
- Theo dõi điều trị đa u tủy: M-protein giảm hoặc mất là mục tiêu điều trị
Mẫu lấy là gì?
Mẫu máu tĩnh mạch. Khi phát hiện M-protein trên SPEP, cần làm thêm Immunofixation (IFE) để xác định loại Ig và chuỗi nhẹ (IgG/IgA/IgM + kappa/lambda) — là bước xác nhận chẩn đoán. Song song: điện di và IFE nước tiểu 24 giờ để tìm protein Bence Jones.
Kết quả bình thường
Dải điện di liên tục, không có dải hẹp bất thường. Albumin chiếm 50–60% tổng protein. Gamma-globulin phân bố rải đều (polyclonal).
Giá trị tham chiếu có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo.
Kết quả bất thường có nghĩa gì?
M-protein (dải hẹp đơn độc) trong vùng γ hoặc β: cần phân loại: (1) MGUS — M-protein <30 g/L, tương bào tủy <10%, không có triệu chứng CRAB → theo dõi mỗi 6–12 tháng không điều trị; (2) Smoldering Myeloma — M-protein >30 g/L hoặc tương bào 10–60%, không triệu chứng; (3) Active Myeloma — có triệu chứng CRAB → điều trị hóa trị + ghép tủy. Gamma-globulin tăng đa clonal: bệnh viêm mạn tính, tự miễn, xơ gan — không phải ác tính.
⚠️ Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Vui lòng liên hệ để được tư vấn.