CK và CK-MB là gì?
CK (Creatine Kinase) là enzyme tham gia chuyển hóa năng lượng trong tế bào cơ, hiện diện chủ yếu trong cơ xương, cơ tim và não. CK tăng khi bất kỳ cơ nào bị tổn thương — không đặc hiệu cho tim.
CK-MB (isoenzyme MB của CK) đặc hiệu hơn cho cơ tim: chiếm 15–25% tổng CK trong tim, nhưng rất thấp trong cơ xương. Tuy nhiên, Troponin hs hiện đã thay thế CK-MB là marker ưu tiên trong nhồi máu cơ tim — CK-MB vẫn có vai trò theo dõi tái nhồi máu và đánh giá tổn thương cơ do các nguyên nhân khác.
Khi nào nên xét nghiệm CK/CK-MB?
- Đau ngực cấp: thường đo song song với Troponin trong bộ marker tim mạch
- Nghi ngờ viêm cơ (myositis), tiêu cơ vân cấp (rhabdomyolysis) — CK tổng thể tăng rất cao
- Theo dõi tổn thương cơ do thuốc: statin liều cao, corticosteroid, thuốc chống loạn thần
- Đánh giá sau tập luyện cường độ cao, chấn thương cơ, bỏng rộng
- Theo dõi tái nhồi máu cơ tim: CK-MB tăng lại sau khi đã đạt đỉnh gợi ý nhồi máu tái phát
Mẫu lấy là gì?
Xét nghiệm sử dụng mẫu máu tĩnh mạch. CK tăng sinh lý sau vận động mạnh — nên thông báo hoạt động thể lực trong 24–48 giờ trước khi xét nghiệm. Tránh tiêm bắp trước khi lấy mẫu vì có thể gây tăng CK giả tạo.
Cần chuẩn bị gì trước khi xét nghiệm?
- Không cần nhịn đói
- Tránh vận động mạnh hoặc tập thể dục trong 24–48 giờ trước
- Thông báo tiêm bắp gần đây (ảnh hưởng CK tổng thể), thuốc statin đang dùng
Chỉ số bình thường
| Xét nghiệm | Giá trị bình thường |
|---|---|
| CK tổng thể (nam) | 38–174 U/L |
| CK tổng thể (nữ) | 26–140 U/L |
| CK-MB hoạt độ | <25 U/L |
| CK-MB index (CK-MB/CK × 100) | <5% — gợi ý nguồn gốc cơ tim nếu >6% |
Giá trị tham chiếu có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo.
Kết quả bất thường có nghĩa gì?
CK tăng rất cao (>10.000 U/L) + CK-MB bình thường hoặc tăng ít: tiêu cơ vân cấp (rhabdomyolysis) — nguồn gốc chủ yếu từ cơ xương. Nguy hiểm vì myoglobin từ cơ vân gây tổn thương thận cấp. Nguyên nhân: chấn thương đè ép, co giật kéo dài, nhiễm độc, statin liều cao.
CK tăng + CK-MB index >6% + Troponin tăng: phù hợp nhồi máu cơ tim. CK-MB đạt đỉnh sau 12–24 giờ và về bình thường trong 48–72 giờ — ngược lại Troponin còn tăng đến 7–14 ngày. CK-MB hữu ích để phát hiện tái nhồi máu sớm vì về bình thường nhanh hơn Troponin.
CK tăng mạn tính kèm yếu cơ: gợi ý bệnh cơ (myopathy) — cần hội chẩn thần kinh cơ để làm điện cơ (EMG) và sinh thiết cơ nếu cần.
⚠️ Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Vui lòng liên hệ để được tư vấn.