eGFR và Creatinin niệu là gì?
eGFR (estimated Glomerular Filtration Rate): tốc độ lọc cầu thận ước tính — chỉ số tốt nhất phản ánh chức năng thận tổng thể. Được tính từ creatinine máu, tuổi, giới tính (công thức CKD-EPI 2021). eGFR phân loại bệnh thận mạn (CKD) thành 5 giai đoạn (G1–G5) và quyết định thời điểm lọc máu.
Creatinin niệu: đo creatinine trong nước tiểu, dùng để: (1) chuẩn hóa các xét nghiệm nước tiểu ngẫu nhiên (ACR, PCR, điện giải niệu); (2) tính hệ số thanh thải creatinine thực (CrCl — Cockcroft-Gault) khi cần chính xác hơn eGFR, đặc biệt khi điều chỉnh liều thuốc.
Khi nào nên xét nghiệm?
- Theo dõi chức năng thận ở bệnh nhân ĐTĐ, tăng huyết áp, bệnh thận mạn
- Điều chỉnh liều thuốc thải qua thận: kháng sinh, NOAC, metformin, digoxin, thuốc hóa trị
- Trước thủ thuật dùng cản quang (CT, chụp mạch): eGFR <30 mL/phút/1,73m² → nguy cơ tổn thương thận do cản quang cao
- Chuẩn bị điều trị lọc máu (khi eGFR <15 mL/phút/1,73m²)
- Sàng lọc bệnh thận mạn trong dân số nguy cơ cao
Mẫu lấy là gì?
Creatinine máu: mẫu máu tĩnh mạch. Creatinin niệu: nước tiểu 24 giờ hoặc nước tiểu ngẫu nhiên. eGFR được tính tự động từ kết quả creatinine máu.
Cần chuẩn bị gì?
- Không ăn thịt đỏ lượng lớn trong 24 giờ trước (creatine từ thịt chuyển thành creatinine làm tăng giả)
- Thông báo khối cơ bắp: người tập thể hình, người liệt cơ — ảnh hưởng creatinine baseline
Chỉ số bình thường và phân loại CKD
| eGFR (mL/phút/1,73m²) | Giai đoạn CKD |
|---|---|
| ≥90 | G1 — Bình thường hoặc tăng |
| 60–89 | G2 — Giảm nhẹ |
| 45–59 | G3a — Giảm nhẹ đến trung bình |
| 30–44 | G3b — Giảm trung bình đến nặng |
| 15–29 | G4 — Giảm nặng — chuẩn bị lọc máu |
| <15 | G5 — Suy thận giai đoạn cuối — lọc máu |
Giá trị tham chiếu có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo.
Kết quả bất thường có nghĩa gì?
eGFR giảm dần theo thời gian: bệnh thận mạn tiến triển — tốc độ giảm >5 mL/phút/1,73m²/năm là nhanh, cần tối ưu hóa điều trị ngay. SGLT2i (empagliflozin, dapagliflozin) và finerenone hiện được chứng minh làm chậm tiến triển CKD đáng kể ở bệnh nhân ĐTĐ type 2. eGFR giảm đột ngột (>25% trong vài ngày): tổn thương thận cấp (AKI) — cần tìm và xử trí nguyên nhân ngay (giảm thể tích, thuốc độc thận, tắc nghẽn đường niệu).
⚠️ Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Vui lòng liên hệ để được tư vấn.