LDH và Lactat — Marker tổn thương mô và thiếu oxy

LDH và Lactat là gì?

LDH (Lactate Dehydrogenase): enzyme có trong hầu hết tế bào — gan, tim, cơ, hồng cầu, phổi. LDH tăng khi bất kỳ mô nào bị tổn thương hoặc hoại tử. Ít đặc hiệu nhưng là marker hữu ích theo dõi bệnh lý ác tính và đánh giá mức độ tổn thương mô.

Lactat (Acid Lactic): sản phẩm của chuyển hóa kỵ khí — tăng khi tế bào thiếu oxy (sốc, nhiễm trùng huyết, suy hô hấp) hoặc khi gan không thể chuyển hóa lactat đủ (suy gan). Lactat máu là marker tiên lượng quan trọng trong hồi sức cấp cứu.

Khi nào nên xét nghiệm?

• Lactat: sốc bất kỳ loại (sốc nhiễm trùng, tim, giảm thể tích, phân phối) — lactat máu phản ánh mức độ thiếu oxy mô toàn thân
• Lactat: theo dõi hồi sức trong nhiễm trùng huyết — mục tiêu: lactat giảm >10%/giờ với hồi sức dịch
• LDH: theo dõi u lympho, đa u tủy, ung thư buồng trứng, ung thư tinh hoàn — phản ánh gánh nặng khối u
• LDH: thiếu máu tán huyết — tế bào hồng cầu vỡ giải phóng LDH
• LDH: viêm phổi do Pneumocystis jirovecii (PCP) ở người nhiễm HIV — LDH rất cao

Mẫu lấy là gì?

LDH: mẫu máu tĩnh mạch, tránh tan máu (làm tăng LDH giả). Lactat: mẫu máu động mạch (ABG — chính xác nhất) hoặc tĩnh mạch trong ống fluoride-oxalate; tránh để bệnh nhân nắm tay khi lấy mẫu (co cơ cục bộ tăng lactat giả); gửi phòng xét nghiệm ngay trong đá lạnh.

Chỉ số bình thường

Giá trị tham chiếu có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo.

Kết quả bất thường có nghĩa gì?

Lactat >2 mmol/L: tăng lactat — cần tìm nguyên nhân thiếu oxy mô. Lactat >4 mmol/L: nhiễm toan lactic nặng — tỷ lệ tử vong cao trong nhiễm trùng huyết nếu không hồi sức tích cực. Lactat giảm về bình thường trong 6 giờ điều trị là mục tiêu hồi sức trong sepsis (Surviving Sepsis Campaign). LDH rất cao kèm đau xương + thiếu máu: gợi ý u lympho hoặc đa u tủy xương — cần thêm điện di protein và sinh thiết.

⚠️ Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Vui lòng liên hệ để được tư vấn.