NT-proBNP là gì?
NT-proBNP (N-terminal pro-B-type Natriuretic Peptide) là mảnh peptide không hoạt động được giải phóng khi cơ tim bị căng giãn do áp lực hoặc thể tích quá tải. Đây là biomarker đặc hiệu nhất cho suy tim hiện có — giúp chẩn đoán, đánh giá mức độ nặng và theo dõi điều trị suy tim.
Khi tim bị quá tải (suy tim, tăng áp lực đổ đầy), tâm thất giải phóng proBNP → phân cắt thành BNP (hoạt động sinh học) và NT-proBNP (không hoạt động nhưng bền vững hơn, định lượng dễ hơn). NT-proBNP tăng tỷ lệ với mức độ suy tim.
Khi nào nên xét nghiệm NT-proBNP?
- Khó thở cấp tính — phân biệt suy tim cấp với bệnh phổi (COPD, hen, viêm phổi)
- Nghi ngờ suy tim mạn: mệt mỏi, phù chân, khó thở khi nằm hoặc gắng sức
- Theo dõi hiệu quả điều trị suy tim: NT-proBNP giảm khi điều trị đúng hướng
- Đánh giá nguy cơ tim mạch trước phẫu thuật lớn
- Tầm soát tổn thương tim ở bệnh nhân hóa trị liệu hoặc xạ trị vùng ngực
Mẫu lấy là gì?
Xét nghiệm sử dụng mẫu máu tĩnh mạch. NT-proBNP ổn định hơn BNP ở nhiệt độ phòng và khi bảo quản — phù hợp xét nghiệm thường quy lẫn cấp cứu.
Cần chuẩn bị gì trước khi xét nghiệm?
- Không cần nhịn đói — có thể lấy mẫu bất kỳ thời điểm nào
- Thông báo chức năng thận (creatinine/eGFR): suy thận làm tăng NT-proBNP độc lập với suy tim
- Thông báo tuổi: ngưỡng bình thường tăng theo tuổi — người cao tuổi có NT-proBNP cao hơn tự nhiên
Chỉ số bình thường
| Nhóm tuổi | NT-proBNP bình thường |
|---|---|
| <50 tuổi | <450 pg/mL |
| 50–75 tuổi | <900 pg/mL |
| >75 tuổi | <1.800 pg/mL |
| Rule-out suy tim (mọi tuổi) | <125 pg/mL — loại trừ suy tim hiệu quả |
Giá trị tham chiếu có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo.
Kết quả bất thường có nghĩa gì?
NT-proBNP >900 pg/mL ở người <50 tuổi, hoặc vượt ngưỡng theo tuổi: gợi ý mạnh suy tim. Siêu âm tim (echocardiography) là bước tiếp theo để xác định loại suy tim (EF giảm hay EF bảo tồn), nguyên nhân và mức độ tổn thương.
Phân loại mức độ theo NT-proBNP (ESC 2021): NT-proBNP 1.000–2.000 pg/mL → nguy cơ trung bình; >2.000 pg/mL → nguy cơ cao; >5.000 pg/mL → suy tim nặng, tiên lượng xấu nếu không điều trị tích cực. Điều trị tốt (ARNI, beta-blocker, SGLT2i, MRA) giúp NT-proBNP giảm >30% — là mục tiêu theo dõi thực tế.
NT-proBNP tăng không do suy tim: thuyên tắc phổi, rung nhĩ nhanh, suy thận nặng, tăng áp phổi, hội chứng mạch vành cấp. Bác sĩ sẽ kết hợp lâm sàng và các xét nghiệm khác để phân biệt.
⚠️ Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Vui lòng liên hệ để được tư vấn.