Sán lá gan nhỏ là gì?
Clonorchis sinensis và Opisthorchis viverrini/felineus là các loài sán lá gan nhỏ lây qua ăn cá nước ngọt sống hoặc nấu chưa chín (gỏi cá, cá kho tái…). Sau khi vào ruột, ấu trùng di chuyển lên đường mật và gan, ký sinh tại đó nhiều năm — thậm chí suốt đời nếu không điều trị. Clonorchis là tác nhân gây ung thư đường mật (cholangiocarcinoma) — được WHO xếp loại tác nhân gây ung thư nhóm I.
Khi nào nên xét nghiệm?
- Tiền sử ăn gỏi cá nước ngọt + đau hạ sườn phải âm ỉ + rối loạn tiêu hóa
- Tăng bạch cầu ái toan (Eosinophilia) không rõ nguyên nhân trên CBC
- Siêu âm bụng thấy ống mật giãn, thành ống mật dày — loại trừ sán lá gan nhỏ
- Vùng lưu hành cao: miền Bắc và miền Trung Việt Nam, Đồng bằng sông Cửu Long
Mẫu lấy là gì?
Mẫu máu tĩnh mạch — phát hiện kháng thể IgG đặc hiệu. Bổ sung: xét nghiệm phân tìm trứng sán (Kato-Katz) — xác nhận trực tiếp có sán trong đường mật.
Cần chuẩn bị gì?
- Không cần nhịn đói
- Thông báo tiền sử ăn gỏi cá và vùng địa lý sinh sống
Chỉ số bình thường
Âm tính (không có kháng thể kháng Clonorchis/Opisthorchis).
Giá trị tham chiếu có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo.
Kết quả bất thường có nghĩa gì?
Kháng thể dương tính: xác nhận đã nhiễm sán lá gan nhỏ. Điều trị: Praziquantel 25 mg/kg × 3 lần/ngày × 2 ngày. Hiệu quả cao (>90%). Sau điều trị: kiểm tra phân và siêu âm sau 3–6 tháng. Người ở vùng lưu hành cần thay đổi thói quen ăn uống — tránh tái nhiễm vì praziquantel không ngăn lây lại.
⚠️ Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Vui lòng liên hệ để được tư vấn.