T3 và T4 toàn phần là gì?
T3 (Triiodothyronine) và T4 (Thyroxine) là hai hormone chính của tuyến giáp, điều hòa chuyển hóa, nhiệt độ cơ thể, nhịp tim, phát triển thần kinh và nhiều chức năng nội tạng.
Có hai dạng xét nghiệm: T3/T4 toàn phần (Total T3/T4 — đo cả phần gắn protein và phần tự do) và FT3/FT4 (Free T3/T4 — chỉ đo phần hoạt động sinh học tự do). FT3/FT4 là xét nghiệm chuẩn trong thực hành lâm sàng. T3/T4 toàn phần hữu ích hơn trong một số tình huống đặc biệt: theo dõi phụ nữ mang thai dùng levothyroxine và chẩn đoán ngộ độc giáp do T3 (T3 toxicosis).
Khi nào nên xét nghiệm T3/T4 toàn phần?
- Phụ nữ mang thai điều trị suy giáp bằng levothyroxine: T4 toàn phần phản ánh tốt hơn nhu cầu hormone trong thai kỳ (protein gắn tăng cao)
- Nghi ngờ T3 toxicosis: cường giáp nặng với FT4 bình thường nhưng T3 toàn phần cao — gặp trong bướu đa nhân độc, Graves’ nhất định
- Đánh giá rối loạn protein gắn: hội chứng thận hư, xơ gan, dùng estrogen — làm T4 toàn phần thay đổi mà FT4 không đổi
- Kiểm tra tổng hợp khi TSH bất thường mà FT4 bình thường và lâm sàng gợi ý rối loạn giáp
Mẫu lấy là gì?
Xét nghiệm sử dụng mẫu máu tĩnh mạch. Thường đo kèm TSH, FT4 trong cùng một lần lấy mẫu để có bức tranh đầy đủ về tình trạng tuyến giáp.
Cần chuẩn bị gì trước khi xét nghiệm?
- Không cần nhịn đói — có thể lấy mẫu bất kỳ thời điểm nào
- Nếu đang uống levothyroxine: lấy máu trước khi uống thuốc buổi sáng — để tránh đo đỉnh T4 sau uống thuốc
- Thông báo thuốc ảnh hưởng: amiodarone, corticosteroid, heparin, thuốc tránh thai (estrogen làm tăng protein gắn → T4 toàn phần tăng)
Chỉ số bình thường
| Hormone | Giá trị bình thường (người lớn) |
|---|---|
| T3 toàn phần | 1,2–3,1 nmol/L (80–200 ng/dL) |
| T4 toàn phần | 60–160 nmol/L (4,6–12,0 μg/dL) |
| T4 toàn phần (thai kỳ) | Tăng ~50% so với ngoài thai kỳ — bình thường |
Giá trị tham chiếu có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo.
Kết quả bất thường có nghĩa gì?
T3/T4 toàn phần cao + TSH thấp: cường giáp (Graves’, bướu đa nhân độc, viêm giáp). T3 tăng không tương xứng với T4 gợi ý T3 toxicosis — thường gặp ở vùng thiếu iod hoặc ở người lớn tuổi. Điều trị: thuốc kháng giáp (PTU, methimazole), iod phóng xạ, hoặc phẫu thuật.
T3/T4 toàn phần thấp + TSH cao: suy giáp. T4 thấp + TSH cao là bộ đôi chẩn đoán điển hình. Ở phụ nữ mang thai: T4 toàn phần thấp hơn mức tăng sinh lý kỳ vọng → cần tăng liều levothyroxine (suy giáp không kiểm soát trong thai kỳ làm tăng nguy cơ sẩy thai và rối loạn phát triển thần kinh thai nhi).
⚠️ Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Vui lòng liên hệ để được tư vấn.