Vi nấm nhuộm soi là gì?
Nhuộm soi vi nấm (Fungal staining) trực quan hóa tế bào nấm trong mẫu bệnh phẩm dưới kính hiển vi. Các phương pháp phổ biến:
- Mực tàu India Ink: phát hiện Cryptococcus neoformans (vỏ polysaccharide không bắt màu → viền sáng đặc trưng) trong dịch não tủy — viêm màng não Cryptococcal ở người HIV
- PAS (Periodic Acid-Schiff) / GMS (Grocott-Gomori Methenamine Silver): nhuộm thành tế bào nấm trong mô sinh thiết — phát hiện Aspergillus, Candida, Histoplasma, Mucor…
- Calcofluor White: nhuộm huỳnh quang bắt màu chitin trong thành nấm — nhạy nhất cho nấm sợi
Khi nào nên xét nghiệm?
- Viêm màng não ở người nhiễm HIV/CD4 thấp: đau đầu + sốt + cứng gáy — nhuộm India Ink dịch não tủy (KQ trong 15 phút)
- Loét miệng/thực quản dai dẳng không đáp ứng kháng sinh — phết nhuộm tìm Candida
- Tổn thương phổi trên CT (hang, nốt, thâm nhiễm) ở người suy giảm miễn dịch — sinh thiết xuyên phế quản nhuộm nấm
- Nhiễm nấm da: tổn thương da không điển hình, suy giảm miễn dịch — da cạo nhuộm PAS
Mẫu lấy là gì?
Tùy vị trí tổn thương: dịch não tủy, đàm, dịch rửa phế quản (BAL), mủ vết thương, phết niêm mạc miệng/âm đạo, mẫu da/móng cạo, mô sinh thiết. Gửi đến phòng xét nghiệm ngay — không để nhiệt độ phòng quá 2 giờ.
Cần chuẩn bị gì?
- Thông báo đang dùng thuốc kháng nấm (fluconazole, voriconazole, caspofungin) — làm giảm số lượng nấm và ảnh hưởng kết quả
- Mẫu sinh thiết: không dùng dung dịch formalin nếu cần nuôi cấy nấm
Chỉ số bình thường
Không tìm thấy tế bào nấm hoặc sợi nấm trong mẫu.
Giá trị tham chiếu có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo.
Kết quả bất thường có nghĩa gì?
India Ink dương tính (Cryptococcus) trong dịch não tủy: viêm màng não Cryptococcal — khẩn cấp. Điều trị: Amphotericin B + Flucytosine (giai đoạn tấn công 2 tuần) → Fluconazole (duy trì 8 tuần) → Fluconazole dự phòng suốt đời ở người HIV. Dẫn lưu dịch não tủy kiểm soát áp lực nội sọ rất quan trọng trong tiên lượng. Aspergillus nhuộm soi dương tính (hyphae phân nhánh góc 45°) ở người suy giảm miễn dịch: bệnh Aspergillosis xâm lấn — Voriconazole là điều trị chuẩn, tỷ lệ tử vong cao nếu không phát hiện sớm.
⚠️ Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Vui lòng liên hệ để được tư vấn.