Xét nghiệm Vitamin B12 là gì?
Vitamin B12 (Cobalamin) cần thiết cho tổng hợp DNA, tạo hồng cầu và duy trì bao myelin của tế bào thần kinh. Thiếu B12 dẫn đến thiếu máu hồng cầu to (megaloblastic anemia) và tổn thương thần kinh ngoại biên — biểu hiện tê bì tay chân, mất thăng bằng và sa sút nhận thức. Đáng lo ngại vì B12 chỉ có trong thực phẩm động vật — người ăn chay thuần dễ thiếu nếu không bổ sung.
Khi nào nên xét nghiệm Vitamin B12?
- Tê bì tay chân, ngứa ran, mất cân bằng không rõ nguyên nhân
- Người ăn chay thuần (vegan) hoặc hạn chế thực phẩm động vật kéo dài
- Thiếu máu hồng cầu to — cần phân biệt thiếu B12 và thiếu Folate
- Người cao tuổi — hấp thu B12 giảm theo tuổi do giảm acid dạ dày
- Dùng metformin dài ngày — metformin cản trở hấp thu B12
Mẫu lấy là gì?
Xét nghiệm sử dụng mẫu máu tĩnh mạch. Vitamin B12 thường được đo cùng folate trong đánh giá thiếu máu nguyên hồng cầu to (megaloblastic anemia). Trong một số trường hợp, đo thêm methylmalonic acid (MMA) và homocysteine để xác nhận thiếu hụt chức năng.
Cần chuẩn bị gì trước khi xét nghiệm?
- Nhịn đói 8–12 tiếng trước khi lấy mẫu
- Không uống bổ sung vitamin B12 ít nhất 24 giờ trước xét nghiệm
- Thông báo nếu đang dùng metformin, omeprazole, hoặc đã phẫu thuật dạ dày — ảnh hưởng đến hấp thu B12
Chỉ số bình thường
| Mức | Vitamin B12 huyết thanh |
|---|---|
| Bình thường | 148–738 pmol/L (200–1000 pg/mL) |
| Vùng xám | 100–148 pmol/L |
| Thiếu hụt | <100 pmol/L (<148 pg/mL) |
Giá trị tham chiếu có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo.
Kết quả bất thường có nghĩa gì?
Vitamin B12 giảm thấp: nguyên nhân phổ biến gồm ăn chay trường, thiếu yếu tố nội tại (intrinsic factor) trong bệnh thiếu máu ác tính (pernicious anemia), phẫu thuật cắt dạ dày, dùng metformin hoặc omeprazole dài ngày. Biểu hiện: thiếu máu nguyên hồng cầu to, tê bì, dị cảm, suy giảm trí nhớ, viêm lưỡi.
Vitamin B12 tăng cao: ít được chú ý nhưng có giá trị lâm sàng — B12 rất cao có thể gặp trong bệnh gan cấp hoặc mạn tính, bệnh huyết học ác tính (CML, PV). Đây là dấu hiệu cần điều tra thêm nếu không có lý do rõ ràng.
⚠️ Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Vui lòng liên hệ để được tư vấn.