Xét nghiệm sốt rét là gì?
Xét nghiệm tìm ký sinh trùng sốt rét (KSTSR) trong máu gồm:
- Lam máu nhuộm Giemsa (Thick/Thin Blood Smear): phương pháp tiêu chuẩn vàng — phát hiện và định loài Plasmodium (P. falciparum, P. vivax, P. malariae, P. ovale, P. knowlesi), đếm mật độ KSTSR
- Test nhanh RDT (Rapid Diagnostic Test): phát hiện kháng nguyên KSTSR trong 15–20 phút — hữu ích tại điểm chăm sóc nhưng không định lượng được mật độ
Khi nào nên xét nghiệm?
- Sốt cơn theo chu kỳ (48 giờ — P. vivax; 72 giờ — P. malariae) + rét run + vã mồ hôi + nhức đầu
- Trở về từ vùng lưu hành sốt rét (Tây Nguyên, Tây Bắc VN, châu Phi, Đông Nam Á) trong vòng 3 tháng
- Thiếu máu + lách to ở người sống vùng lưu hành
- Sốt không rõ nguyên nhân sau du lịch nhiệt đới — sốt rét là cấp cứu y tế, không được chậm trễ chẩn đoán
Mẫu lấy là gì?
Mẫu máu đầu ngón tay (giọt máu dày và mỏng) hoặc máu tĩnh mạch. Lấy mẫu trong cơn sốt hoặc ngay trước cơn sốt — mật độ KSTSR cao nhất. Nếu lần đầu âm tính mà nghi ngờ mạnh: lặp lại mỗi 12–24 giờ tối thiểu 3 lần.
Cần chuẩn bị gì?
- Không cần nhịn đói
- Thông báo tiền sử dùng thuốc sốt rét — làm giảm mật độ KSTSR, có thể gây âm tính giả
Chỉ số bình thường
Không tìm thấy KSTSR trong máu.
Giá trị tham chiếu có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo.
Kết quả bất thường có nghĩa gì?
KSTSR dương tính: điều trị ngay theo phác đồ Bộ Y tế. P. falciparum: Artemisinin-based combination therapy (ACT) — Artesunate + Amodiaquine hoặc DHA + Piperaquine. P. falciparum nặng (rối loạn ý thức, suy thận, xuất huyết): Artesunate tĩnh mạch — cấp cứu nội khoa. P. vivax: Chloroquine + Primaquine (phải kiểm tra G6PD trước khi dùng primaquine).
⚠️ Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Vui lòng liên hệ để được tư vấn.