Xét nghiệm FNA là gì?
FNA (Fine Needle Aspiration — chọc hút tế bào bằng kim nhỏ) dùng kim mảnh hút tế bào từ khối u tuyến giáp, hạch, vú hoặc các khối u nông để phân tích dưới kính hiển vi. Thủ thuật nhanh (5–10 phút), ít đau, không cần gây mê và có thể thực hiện ngay tại phòng khám. Tại HD Medic-LAB, bác sĩ giải phẫu bệnh đọc kết quả tại chỗ — xác định ngay lành tính, ác tính hay nghi ngờ cần sinh thiết thêm.
Khi nào nên làm FNA?
- Nhân giáp phát hiện qua siêu âm — đánh giá nguy cơ ung thư tuyến giáp
- Hạch to vùng cổ, nách, bẹn không rõ nguyên nhân
- Khối u vú không có chỉ định phẫu thuật ngay — cần chẩn đoán trước
- Khối u tuyến nước bọt, tuyến mang tai
- Khối u nông bất kỳ cần xác định bản chất trước điều trị
Mẫu lấy là gì?
Mẫu là tế bào hút ra từ khối u, hạch hoặc cơ quan bằng kim mảnh (23–25 gauge) gắn vào bơm tiêm, thường kèm hướng dẫn siêu âm để đưa kim chính xác vào tổn thương. FNA lấy tế bào đơn lẻ và cụm nhỏ, khác với sinh thiết lõi (core biopsy) lấy trụ mô.
Cần chuẩn bị gì trước khi xét nghiệm?
- Không cần nhịn đói thường quy — bác sĩ xác nhận trước
- Thông báo và ngừng thuốc kháng đông/aspirin theo chỉ định bác sĩ trước 5–7 ngày nếu cần
- FNA tuyến giáp: không cần ngừng thuốc tuyến giáp; tiếp tục dùng bình thường
- FNA vú: thông báo nếu đang cho con bú — không cần ngừng nhưng cần biết để xử lý mẫu phù hợp
- Thủ thuật có thể gây đau nhẹ tại chỗ — không cần gây mê, chỉ gây tê bề mặt hoặc không cần gây tê
Chỉ số bình thường
| Phân loại kết quả | Ý nghĩa |
|---|---|
| Không đủ mẫu (Non-diagnostic) | Không đủ tế bào để đọc — cần lặp lại FNA |
| Lành tính | Không có đặc điểm ác tính |
| Tế bào không điển hình (AUS/FLUS) | Vùng xám — cần theo dõi hoặc sinh thiết lõi |
| Ác tính | Xác nhận có tế bào ung thư |
Giá trị tham chiếu có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp đo.
Kết quả bất thường có nghĩa gì?
FNA tuyến giáp là bước đầu tiên trong đánh giá nhân giáp — dùng hệ thống phân loại Bethesda (I–VI) để hướng dẫn phẫu thuật hay theo dõi. FNA lành tính (Bethesda II): theo dõi định kỳ. Bethesda V–VI (nghi ngờ hoặc ác tính): phẫu thuật.
FNA hạch: phân biệt viêm hạch phản ứng (lymphocyte thuần), lao hạch (hoại tử bã đậu), lymphoma, và di căn ung thư từ nơi khác. FNA không thể chẩn đoán lymphoma chính xác về tiểu nhóm — cần sinh thiết hạch trọn để làm nhuộm hoá mô miễn dịch (IHC) nếu nghi ngờ lymphoma.
⚠️ Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Vui lòng liên hệ để được tư vấn.